« Terug naar de filmpagina *****

Anti-Da Vinci Code is toch meer van hetzelfde

door Arjan Welles
Hele volkstammen verslinden ongehinderd door kennis de boeken van de Amerikaan Dan Brown. Zelf lijkt de thrillerauteur al tijdens het schrijven van zijn quasi-wetenschappelijke bestsellers de pretentie te hebben dat zijn eigen boeken prima filmmateriaal opleveren. Ze lezen namelijk als een script, wat vooral bleek bij de verfilming van The Da Vinci Code, waarvan het scenario als een carbonpapiertje op het boek van Brown te leggen viel.


Maar behalve een grote schare fans mag Brown ook rekenen op kritiek. Heel veel kritiek, uit de wijdst denkbare hoeken. De suppoosten van het Louvre en de beheerders van Roslyn Chapel verfoeiden The Da Vinci Code nog voordat de film was uitgekomen. En in Rome sprak de Katholieke Kerk voordat ze ook nog maar een frame had gezien van Angels & Demons (bij ons bekend als Het Bernini mysterie) al hun afkeer over de film uit. Maar de kassa's rinkelden na Robert Langdons eerste avontuur op het grote doek en een filmversie van Angels & Demons leek slechts een kwestie van tijd. Iets meer tijd dan de studio had bedacht, want de schrijversstaking gooide roet in het eten.

Gevolg van alle ophef was dat regisseur Ron Howard met zijn filmploeg voor de vele scènes die zich in en om het Vaticaan afspelen, geen toestemming kregen te filmen in en om de club van de paus. Dus moest het Sint Pietersplein daarom maar uit de computer en met behulp van maquettes worden gereconstrueerd. En dat zal je als kijker weten ook. Howard koketteert haast tot vervelends toe met zijn digitale Vaticaanstad. Want daar en in de rest van katholiek Rome speelt een groot deel van Angels & Demons zich af. Visueel is het een lust voor het oog, dat dan weer wel.

Popcornplot
Het Bernini Mysterie is de voorganger van De Da Vinci Code, maar deze film speelt zich erna af. Op de avond dat er een nieuwe paus gekozen moet worden, heeft de Illuminati - een ondergrondse antikerkelijke beweging - een bom van het destructieve antimaterie geplaatst onder het Vaticaan, die om twaalf uur 's nachts zal exploderen. Bovendien dreigt een dienaar van de Illuminati ieder uur een van de vier ontvoerde kardinalen te vermoorden.

De veiligheidsdienst van het Vaticaan schakelt de hulp in van Robert Langdon, expert op het gebied van de Illuminati. Langdon komt al snel tot de conclusie dat de zoektocht naar de vier ontvoerde kardinalen en de bom wordt geleid door de beeldenpracht van kunstenaar Bernini. Hij wordt hierin bijgestaan door de gebruikelijke beauty & brains, dit keer in de vorm van de Italiaanse CERN-wetenschapster Vittoria Vetra, gespeeld door Ayelet Zurer. Zurers aanwezigheid en input is een stuk realistischer dan de verbaasde bruine kijkers van Audrey Tautou in The Da Vinci Code. Hanks en Zurer hebben verrassend weinig actiescènes samen en het mogelijke hinten op een liefdesaffaire wordt ook lekker achterwege gelaten.


Lesje pauselijke gebruiken
De Heilige Vader lijkt een beetje doorgeschoten in zijn angst dat zijn kerk en diens leiders als een stel corrupte boeven worden afgeschilderd. De kerk komt er redelijk ongeschonden vanaf, want corruptie heb je overal waar er macht te halen valt. In veel dialogen laat Howard zijn respect voor het Vaticaan en het geloof ondubbelzinnig en als goedmakertje doorklinken. De regisseur begint zijn tweede Brown-verfilming, met wederom een hoofdrol voor een nu fris geknipte Tom Hanks, met een lesje pauselijke gebruiken. De katholieke kerkleider is namelijk overleden en met de recente geschiedenis van de aanstelling van Benedictus nog in het achterhoofd, menen terugkerende scenarist Akiva Goldsman en blockbusterschrijver David Koepp ons nog even de regels van het conclaaf te moeten voorschotelen.

Daarmee begaan Howard en zijn team meteen een toepasselijke kardinale fout die ook Dan Brown toe te rekenen valt: ze onderschatten de intelligentie van hun publiek. Angels & Demons zit namelijk tjokvol met nerdy wetenswaardigheidjes die het actiegebeuren onnodige vertraging op laten leveren. The Da Vinci Code had hier ook al een handje van, terwijl Howard zich dit keer behoorlijk meer vrijheden heeft aangemeten wat betreft het volgen van Browns boek. Het hele wetenschappelijke hoe en wat van de antimaterie, waarmee het Vaticaan en zijn pauskandidaten worden bedreigd, wordt nauwelijks uitgelegd. Dat was nou net weer wel interessant geweest. De conclusie moet dan maar zijn dat het spul is waar je je kinderen beter niet bij kunt laten en dat het behoorlijk licht ontvlambaar en daardoor uiterst destructief is.

Gebrek aan eenheid
Langdon en Vetra lopen continu achter de feiten aan en de reddingspogingen van de vier kardinalen vormen geïsoleerde mini-actiefilmpjes op zich, in de stijl van "24". Daarmee dient zich gelijk een groot mankement van Angels & Demons aan: het vormt te weinig een eenheid. Het lijkt er bijna op dat Howard en zijn team een anti-Da Vinci Code wilden maken en met hun rigoureuze verbeterdrang het grote geheel dat een speelfilm is over het hoofd zijn gaan zien.

Conventies voor speelfilms liggen nou eenmaal net iets anders dan die van gedrukte pageturners. Dat heeft Howard goed begrepen. Angels & Demons is nu alleen te veel geworden tot een fan pleaser én een crowd pleaser. De actie is amusant, maar op momenten te geforceerd ook al lap je als kijker al vrij vlot het semi-wetenschappelijke gewauwel aan je laars. De plot haalt er te veel zijpaden bij en weet daardoor moeilijk een richting te kiezen. De aanvullende cast waaronder Ewan McGregor als de voormalige rechterhand van de paus en een politiecommissaris van de Zwitserse Garde, gespeeld door Stellan Skarsgård, geven nog wel wat jeu aan de zaak.

Net als de beheerders van de grote Italiaanse kerken houden ook die van de Amerikaanse monumenten en archieven in Washington inmiddels hun hart vast. In september verschijnt namelijk Browns derde Robert Langdon-avontuur, The Lost Symbol dat zich op Amerikaans terrein afspeelt en vermoedelijk gaat over de vrijmetselarij. Ondanks de schreeuwende overeenkomsten met National Treasure, zal ook hier het publiek massaal op afstormen en een derde film wordt daarmee onvermijdelijk.